Ít có hormone nào từ những cuốn sách giáo khoa sinh lý học ít người biết đến lại nhanh chóng trở thành chủ đề được thảo luận rộng rãi như peptide giống glucagon-1 (GLP-1). Chủ yếu nhờ sự phổ biến của các chất chủ vận thụ thể GLP-1 trong ngành dược phẩm, sự quan tâm của người tiêu dùng đối với "các sản phẩm hỗ trợ GLP-1" đã nhanh chóng mở rộng sang lĩnh vực thực phẩm, đồ uống và thực phẩm chức năng.
GLP-1 là gì?
GLP-1 là một hormone peptide được tiết ra bởi các tế bào L trong niêm mạc ruột để đáp ứng với việc hấp thụ chất dinh dưỡng, đặc biệt là sau các bữa ăn chứa protein, chất béo và chất xơ. Nó thuộc nhóm hormone được gọi là incretin, có chức năng điều phối quá trình tiêu hóa với tín hiệu chuyển hóa. Sau khi được giải phóng, GLP-1 tác động lên các thụ thể phân bố khắp tuyến tụy, gan, não, ruột và mô mỡ, cho phép nó ảnh hưởng đến nhiều hệ thống liên kết với nhau chứ không chỉ một con đường duy nhất (Lotosky và cộng sự, 2025).
Trong tuyến tụy, GLP-1 tăng cường tiết insulin và hỗ trợ chức năng tế bào beta. Trong não, nó tương tác với các trung tâm điều khiển sự thèm ăn để thúc đẩy cảm giác no và giảm hành vi tìm kiếm thức ăn. Trong ruột, nó làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, kéo dài cảm giác no sau khi ăn. Các tác dụng của nó trong gan và cơ xương, bao gồm hỗ trợ tổng hợp glycogen và tiêu hao năng lượng, vẫn đang được nghiên cứu nhưng được coi là có liên quan đến các tác dụng chuyển hóa rộng hơn của nó (Lotosky và cộng sự, 2025).
Xem thêm: Lợi ích của cây kế sữa đối với gan và lượng đường trong máu
Do GLP-1 bị phân hủy nhanh chóng trong cơ thể bởi enzyme dipeptidyl peptidase-4 (DPP-4), nên thời gian hoạt động tự nhiên của nó rất ngắn. Đây là một trong những lý do tại sao các chất chủ vận thụ thể GLP-1 trong dược phẩm được phát triển với cấu trúc được sửa đổi để chống lại sự phân hủy của DPP-4 (Lotosky và cộng sự, 2025).
Đây cũng là lý do các nhà nghiên cứu dinh dưỡng quan tâm đến các thành phần có thể hỗ trợ hoạt động GLP-1 của cơ thể, bằng cách khuyến khích giải phóng GLP-1 hoặc ức chế enzyme phân giải nó.
Vai trò của GLP-1 trong điều hòa sự thèm ăn
Cảm giác thèm ăn không chỉ được điều chỉnh bởi một tín hiệu duy nhất mà bởi một mạng lưới giao tiếp giữa ruột và não, trong đó GLP-1 đóng vai trò điều phối. Sau bữa ăn, nồng độ GLP-1 tăng cao góp phần làm giảm cảm giác đói, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và tăng cảm giác no. Sự kết hợp này giúp giải thích tại sao GLP-1 trở thành trọng tâm trong nghiên cứu quản lý cân nặng, cả về dược phẩm và dinh dưỡng. Điều quan trọng là, GLP-1 không hoạt động đơn độc; nó tương tác với các hormone đường ruột khác, bao gồm ghrelin và peptide YY, như một phần của hệ thống điều chỉnh sự thèm ăn rộng hơn.
GLP-1 và chức năng chuyển hóa
Ngoài việc điều chỉnh cảm giác thèm ăn, tín hiệu liên quan đến GLP-1 còn được cho là có liên quan đến điều hòa glucose, chuyển hóa lipid và tiêu hao năng lượng. Trong mô gan, GLP-1 hỗ trợ tổng hợp glycogen thông qua cả con đường phụ thuộc insulin và tiềm năng không phụ thuộc insulin. Trong mô mỡ, GLP-1 được báo cáo là kích thích quá trình sinh nhiệt và tiêu hao năng lượng của mô mỡ nâu, một cơ chế được coi là có liên quan đến việc giảm cân khi sử dụng các liệu pháp kích hoạt thụ thể GLP-1 (Lotosky và cộng sự, 2025).
Các cơ chế này vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu tích cực, và các tài liệu khoa học thừa nhận còn tồn tại những khoảng trống kiến thức đáng kể, đặc biệt là về mức độ tác động trực tiếp của GLP-1 lên các mô cụ thể.
Xem thêm: Thực phẩm bổ sung dạng liposome: Kỷ nguyên mới của hấp thụ chất dinh dưỡng
Các phương pháp thực vật hỗ trợ con đường GLP-1
Ngày càng nhiều nghiên cứu dinh dưỡng đã tìm hiểu xem liệu các chiết xuất thực vật cụ thể có thể ảnh hưởng đến hoạt động GLP-1 nội sinh hay không, bằng cách kích thích sự tiết GLP-1 trong ruột hoặc bằng cách điều chỉnh hoạt động của DPP-4, enzyme chịu trách nhiệm phân hủy nhanh GLP-1. Sự quan tâm đến lĩnh vực này đã tăng nhanh cùng với cuộc thảo luận rộng rãi hơn về GLP-1, với việc các nhà bào chế ngày càng tìm kiếm các phương pháp dựa trên dinh dưỡng hoạt động thông qua cùng một con đường incretin như các liệu pháp GLP-1 dược phẩm, mà không phải là các sản phẩm dược phẩm.
Một ví dụ từ danh mục sản phẩm của NaturMed Scientific là Theolim, một sự kết hợp tiêu chuẩn hóa, được cấp bằng sáng chế giữa chiết xuất vỏ chanh Key lime (Citrus aurantifolia) và hạt ca cao (Theobroma cacao) . Thông qua một chương trình nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng theo từng giai đoạn, Theolim đã được đánh giá về tác dụng của nó đối với mức tiêu hao năng lượng, thành phần cơ thể và các chỉ số chuyển hóa liên quan. Trong các mô hình tế bào và động vật, sự kết hợp này được quan sát thấy hỗ trợ sự biểu hiện của các protein liên quan đến hoạt động sinh nhiệt, bao gồm protein không liên kết-1 và thụ thể adrenergic beta-3, ở mức độ lớn hơn so với từng chiết xuất riêng lẻ (Kundimi et al., 2024).
Từ đó, các nghiên cứu trên người đã tiến triển từ một thử nghiệm chéo cấp tính, trong đó tỷ lệ trao đổi chất khi nghỉ ngơi và quá trình oxy hóa chất béo cao hơn đáng kể sau khi dùng một liều duy nhất so với giả dược (Ammatalli et al., 2024), cho đến một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược kéo dài 16 tuần trên 120 người lớn thừa cân.
Xem thêm: Nguyên liệu có thương hiệu
Trong thử nghiệm kéo dài 16 tuần đó, việc bổ sung Theolim có liên quan đến việc giảm cân và khối lượng mỡ cơ thể đáng kể hơn so với giả dược, cùng với mức tăng trung bình 33% nồng độ GLP-1 trong huyết thanh so với mức ban đầu ở tuần thứ 16, giảm đáng kể nồng độ ghrelin và cải thiện một số chỉ số lipid và độ nhạy insulin (Chadalavada et al., 2025). Đây vẫn là một trong những bằng chứng quan trọng nhất trên người cho đến nay liên kết sự kết hợp thực vật dựa trên thực phẩm với hoạt động GLP-1 nội sinh, mặc dù việc nhân rộng độc lập và mô tả chi tiết hơn về những thay đổi của dấu ấn sinh học sẽ củng cố thêm cơ sở bằng chứng.
Bối cảnh và những hạn chế
Mặc dù lĩnh vực nghiên cứu này đang phát triển nhanh chóng, nhưng cần lưu ý một số điểm hạn chế. Phần lớn bằng chứng về cơ chế liên kết các thành phần thực vật với hoạt động của GLP-1 bắt đầu từ các mô hình tế bào và động vật, không thể trực tiếp suy rộng ra kết quả ở người và tốt nhất nên được hiểu là kết quả sơ bộ. Nghiên cứu về GLP-1 từ thực vật cũng không mở rộng phạm vi các tuyên bố về cấu trúc-chức năng được cho phép đối với thực phẩm bổ sung ở hầu hết các khu vực pháp lý; tuy nhiên, nó có thể củng cố cơ sở khoa học cho các tuyên bố hiện có về cảm giác no, điều chỉnh sự thèm ăn và sức khỏe chuyển hóa. Các nhà sản xuất và thương hiệu được khuyến khích định vị nghiên cứu thực vật liên quan đến GLP-1 như một phần của câu chuyện sức khỏe chuyển hóa rộng hơn, chứ không phải là một chất thay thế dinh dưỡng trực tiếp cho các liệu pháp GLP-1 theo toa.
Lưu ý: Các thành phần và nghiên cứu được thảo luận trong bài viết này là các thành phần thực phẩm bổ sung, không phải là sản phẩm thuốc được cấp phép và không nhằm mục đích chẩn đoán, điều trị, chữa khỏi hoặc ngăn ngừa bất kỳ bệnh nào. Người tiêu dùng có bệnh lý nền hoặc đang dùng thuốc, bao gồm cả thuốc chủ vận thụ thể GLP-1, nên tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe có trình độ trước khi sử dụng.
dự án
Ammatalli, NKR, Kuricheti, SSSK, Veeramachaneni, S., Koo, YK, Ramanathan, G. và Yalamanchi, A. (2024) 'Sự kết hợp giữa vỏ quả Citrus aurantifolia và chiết xuất hạt Theobroma cacao giúp tăng cường tỷ lệ trao đổi chất ở người thừa cân: một nghiên cứu ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược, chéo', Nghiên cứu Thực phẩm & Dinh dưỡng, 68, bài báo 10745. Có sẵn tại: https://doi.org/10.29219/fnr.v68.10745
Chadalavada, A., Koo, YK, Kim, S., Veeramachaneni, S., Ramanathan, G. và Yalamanchi, A. (2025) 'Một hỗn hợp thực vật sinh nhiệt chứa vỏ quả Citrus aurantifolia và chiết xuất hạt Theobroma cacao cải thiện thành phần cơ thể ở người lớn thừa cân: một nghiên cứu lâm sàng', Nghiên cứu Thực phẩm & Dinh dưỡng, 69, bài báo 12159. Có sẵn tại: https://doi.org/10.29219/fnr.v69.12159
Kundimi, S., Chinta, G., Alluri, KV, Golakoti, T., Veeramachaneni, S., Ramanathan, G. và Sengupta, K. (2024) 'Thành phần thực vật hiệp đồng làm tăng mức tiêu hao năng lượng khi nghỉ ngơi và giảm lượng mỡ ở chuột được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo', Tạp chí Hiệp hội Dinh dưỡng Hoa Kỳ, 43(3), trang 286–295. Có sẵn tại: https://doi.org/10.1080/27697061.2023.2280777
Lotosky, J., Jean, X., Altankhuyag, A., Khan, S., Bernotas, A., Sharafshah, A., Blum, K., Posner, A. và Thanos, PK (2025) 'GLP-1 và vai trò của nó trong sản xuất glycogen: một bài đánh giá tổng quan', Biomedicines, 13(7), bài báo 1610. Có sẵn tại: https://doi.org/10.3390/biomedicines13071610
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tuyên bố này chưa được EFSA, KFDA hoặc FDA đánh giá. Sản phẩm này không nhằm mục đích chẩn đoán, điều trị, chữa khỏi hoặc ngăn ngừa bất kỳ bệnh nào. Mặc dù thông tin được cung cấp dựa trên các nguồn tham khảo đáng tin cậy, chúng tôi không đưa ra bất kỳ tuyên bố hoặc đảm bảo cụ thể nào. Điều quan trọng là bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe để được tư vấn và hướng dẫn cá nhân hóa liên quan đến sức khỏe của bạn.
