Niewiele hormonów tak szybko przeniosło się z mało znanych podręczników fizjologii do głównego nurtu dyskusji, jak peptyd glukagonopodobny-1 (GLP-1). W dużej mierze dzięki popularności farmaceutycznych agonistów receptora GLP-1, zainteresowanie konsumentów „wsparciem GLP-1” szybko rozszerzyło się na rynek żywności, napojów i suplementów.
Czym jest GLP-1?
GLP-1 to hormon peptydowy wydzielany przez komórki L w wyściółce jelit w odpowiedzi na spożycie składników odżywczych, zwłaszcza po posiłkach zawierających białko, tłuszcz i błonnik. Należy on do klasy hormonów zwanych inkretynami, które koordynują trawienie z sygnalizacją metaboliczną. Po uwolnieniu GLP-1 oddziałuje na receptory rozmieszczone w trzustce, wątrobie, mózgu, jelitach i tkance tłuszczowej, wpływając na kilka połączonych ze sobą układów, a nie na jeden szlak (Lotosky i in., 2025).
W trzustce GLP-1 nasila wydzielanie insuliny i wspomaga funkcjonowanie komórek beta. W mózgu oddziałuje z ośrodkami apetytu, sprzyjając sytości i ograniczając zachowania związane z poszukiwaniem pożywienia. W jelitach spowalnia opróżnianie żołądka, co wydłuża uczucie sytości po posiłku. Jego działanie w wątrobie i mięśniach szkieletowych, w tym wspomaganie syntezy glikogenu i wydatkowania energii, jest nadal przedmiotem badań, ale uważa się, że ma znaczenie dla jego szerszego wpływu na metabolizm (Lotosky i in., 2025).
Przeczytaj także: Korzyści z ostropestu plamistego dla wątroby i poziomu cukru we krwi
Ponieważ GLP-1 jest szybko rozkładany w organizmie przez enzym dipeptydylopeptydazę-4 (DPP-4), jego naturalne okno sygnałowe jest krótkie. To jeden z powodów, dla których opracowano farmaceutyczne agonisty receptora GLP-1 o zmodyfikowanych strukturach odpornych na degradację DPP-4 (Lotosky i in., 2025).
To również powód, dla którego naukowcy zajmujący się żywieniem zainteresowali się składnikami, które mogą wspomagać aktywność naturalnego GLP-1 w organizmie, zarówno poprzez stymulowanie jego uwalniania, jak i hamowanie enzymu, który go rozkłada.
Rola GLP-1 w regulacji apetytu
Apetyt nie jest regulowany pojedynczym sygnałem, lecz siecią komunikacji jelitowo-mózgowej, w której koordynującą rolę odgrywa GLP-1. Podwyższony poziom GLP-1 po posiłku przyczynia się do zmniejszenia głodu, spowolnienia opróżniania żołądka i zwiększenia uczucia sytości. Ta kombinacja pomaga wyjaśnić, dlaczego GLP-1 stał się centralnym punktem badań nad kontrolą masy ciała, zarówno farmaceutycznych, jak i żywieniowych. Co ważne, GLP-1 nie działa w izolacji; oddziałuje z innymi hormonami jelitowymi, w tym greliną i peptydem YY, w ramach szerszego systemu regulującego apetyt.
GLP-1 i funkcja metaboliczna
Poza apetytem, sygnalizacja związana z GLP-1 została powiązana z regulacją glukozy, metabolizmem lipidów i wydatkami energetycznymi. W tkance wątrobowej GLP-1 wspomaga syntezę glikogenu poprzez szlaki zależne od insuliny i potencjalnie niezależne od insuliny. W tkance tłuszczowej wykazano, że GLP-1 stymuluje termogenezę brunatnej tkanki tłuszczowej i wydatkowanie energetyczne, co uważa się za istotny mechanizm utraty masy ciała związany z terapią agonistami receptora GLP-1 (Lotosky i in., 2025).
Mechanizmy te nadal stanowią przedmiot aktywnych badań, a w literaturze naukowej stwierdzono istotne luki w wiedzy, zwłaszcza w odniesieniu do zakresu bezpośredniego wpływu GLP-1 na określone tkanki.
Przeczytaj także: Suplementy liposomalne: nowa era wchłaniania składników odżywczych
Botaniczne podejścia do wspierania szlaków GLP-1
Coraz więcej badań nad żywieniem bada, czy konkretne ekstrakty roślinne mogą wpływać na aktywność endogennego GLP-1, stymulując jego wydzielanie w jelitach lub moderując aktywność DPP-4, enzymu odpowiedzialnego za szybki rozkład GLP-1. Zainteresowanie tą dziedziną wzrosło wraz z szerszą dyskusją na temat GLP-1, a producenci coraz częściej poszukują rozwiązań opartych na żywieniu, które działają na tej samej ścieżce inkretynowej co farmaceutyczne terapie GLP-1, same w sobie nie będąc produktami farmaceutycznymi.
Jednym z przykładów z portfolio NaturMed Scientific jest Theolim, standaryzowane, opatentowane połączenie skórki limonki pospolitej (Citrus aurantifolia) i ekstraktu z nasion kakaowca (Theobroma cacao) . W ramach wieloetapowego programu badań przedklinicznych i klinicznych, Theolim został oceniony pod kątem wpływu na wydatek energetyczny, skład ciała i powiązane markery metaboliczne. W modelach komórkowych i zwierzęcych zaobserwowano, że połączenie to wspomaga ekspresję białek związanych z aktywnością termogeniczną, w tym białka rozprzęgającego 1 i receptora beta-3-adrenergicznego, w większym stopniu niż każdy z tych ekstraktów osobno (Kundimi i in., 2024).
Od tego czasu badania na ludziach rozwinęły się od ostrego badania krzyżowego, w którym podstawowa przemiana materii i utlenianie tłuszczów były znacznie wyższe po pojedynczej dawce w porównaniu z placebo (Ammatalli i in., 2024), do 16-tygodniowego randomizowanego, podwójnie zaślepionego, kontrolowanego placebo badania z udziałem 120 dorosłych osób z nadwagą.
Przeczytaj także: Markowe składniki
W tym 16-tygodniowym badaniu suplementacja Theolimem wiązała się ze znacznie większą redukcją masy ciała i tkanki tłuszczowej w porównaniu z placebo, a także ze średnim wzrostem stężenia GLP-1 w surowicy o 33% w porównaniu z wartością wyjściową w 16. tygodniu, znaczącym obniżeniem stężenia greliny oraz poprawą wybranych markerów lipidowych i insulinowrażliwości (Chadalavada i in., 2025). Pozostaje to jednym z najważniejszych dowodów naukowych łączących połączenie składników botanicznych na bazie żywności z aktywnością endogennego GLP-1, chociaż niezależna replikacja i dalsza charakterystyka zmian biomarkerów wzmocniłyby bazę dowodową.
Kontekst i ograniczenia
Chociaż ten obszar badań dynamicznie się rozwija, warto zwrócić uwagę na kilka zastrzeżeń. Wiele dowodów mechanistycznych łączących składniki botaniczne z aktywnością GLP-1 pochodzi z modeli komórkowych i zwierzęcych, których nie można bezpośrednio ekstrapolować na wyniki u ludzi i które najlepiej rozumieć jako wstępne. Badania botaniczne dotyczące GLP-1 nie rozszerzają również zakresu dozwolonych oświadczeń dotyczących struktury i funkcji suplementów diety w większości jurysdykcji regulacyjnych; mogą jednak wzmocnić naukowe uzasadnienie istniejących oświadczeń dotyczących sytości, regulacji apetytu i zdrowia metabolicznego. Twórcy receptur i marki są zachęcani do pozycjonowania badań botanicznych związanych z GLP-1 jako elementu szerszej narracji na temat zdrowia metabolicznego, a nie jako bezpośredniego substytutu żywieniowego dla przepisywanych na receptę terapii opartych na GLP-1.
Uwaga: Składniki i badania omówione w tym artykule są składnikami suplementów diety, a nie licencjonowanymi produktami leczniczymi i nie mają na celu diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom. Konsumenci z istniejącymi wcześniej schorzeniami lub przyjmujący leki, w tym leki będące agonistami receptora GLP-1, powinni skonsultować się z wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia przed zastosowaniem.
Referencje
Ammatalli, NKR, Kuricheti, SSSK, Veeramachaneni, S., Koo, YK, Ramanathan, G. i Yalamanchi, A. (2024) „Połączenie suplementacji skórką owoców Citrus aurantifolia i ekstraktem z nasion kakaowca właściwego (Theobroma cacao) zwiększa tempo metabolizmu u osób z nadwagą: randomizowane badanie krzyżowe kontrolowane placebo”, Food & Nutrition Research, 68, artykuł 10745. Dostępne na: https://doi.org/10.29219/fnr.v68.10745
Chadalavada, A., Koo, YK, Kim, S., Veeramachaneni, S., Ramanathan, G. i Yalamanchi, A. (2025) „Termogeniczna kompozycja botaniczna zawierająca ekstrakty ze skórki owoców Citrus aurantifolia i nasion kakaowca właściwego poprawia skład ciała u dorosłych z nadwagą: badanie kliniczne”, Food & Nutrition Research, 69, artykuł 12159. Dostępne na: https://doi.org/10.29219/fnr.v69.12159
Kundimi, S., Chinta, G., Alluri, KV, Golakoti, T., Veeramachaneni, S., Ramanathan, G. i Sengupta, K. (2024) „Synergiczny skład botaniczny zwiększa spoczynkowe wydatkowanie energii i zmniejsza otyłość u szczurów karmionych dietą wysokotłuszczową”, Journal of the American Nutrition Association, 43(3), s. 286–295. Dostępne na: https://doi.org/10.1080/27697061.2023.2280777
Lotosky, J., Jean, X., Altankhuyag, A., Khan, S., Bernotas, A., Sharafshah, A., Blum, K., Posner, A. i Thanos, PK (2025) „GLP-1 i jego rola w produkcji glikogenu: przegląd narracyjny”, Biomedicines, 13(7), artykuł 1610. Dostępne na: https://doi.org/10.3390/biomedicines13071610
Zastrzeżenie: Niniejsze oświadczenie nie zostało ocenione przez EFSA, KFDA ani FDA. Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom. Chociaż podane informacje opierają się na wiarygodnych źródłach, nie składamy żadnych konkretnych oświadczeń ani gwarancji. Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w celu uzyskania spersonalizowanej porady i wskazówek dotyczących zdrowia.
